3.Elektronların Dizilimi ve Kimyasal Özellikler

ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ VE KİMYASAL ÖZELLİKLER :

Elektron Dizilimi (Dağılımı) :

Atomda (–) yüklü elektronlar çekirdek etrafındaki katmanlarda sürekli dolanırlar, ve her katmanda belirli sayıda elektron bulunur. Bir atomu elektron diziliminde, elektronların bulunduğu en son kabuğa değerlik kabuğu veya valans bandı denir. Değerlik kabuğunda bulunan elektron sayısına değerlik elektron sayısı (d.e.s.) denir.

Bir atomun değerlik kabuğunda en çok 8 e veya bazen 2 e bulunabilir. Değerlik kabuğunda 8 e veya bazen 2 e bulunduran atomlara kararlı atom, bulundurmayanlara ise kararsız atom denir.

Elementler benzer fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre metaller, ametaller ve soy gazlar olarak üç grupta incelenirler.

a) Kararlı Atomlar ve Özellikleri :

Bilinen elementlerin atomlarından sadece soy gaz atomlarının (asillerin) değerlik kabuklarında 8 e veya bazen 2 e vardır ve bu nedenle soy gazlar
(asiller) kararlı atomlardır.

Kararlı atomların elektron alma veya verme kapasiteleri doludur.

Kararlı atomlar;

▪ Kararlı oldukları için elektron almaz, vermez ya da elektronlarını ortaklaşa kullanmazlar. Bu nedenle de kimyasal bağ yapmaz, kimyasal
tepkimelere girmezler, bileşik veya molekül oluşturmayıp doğada tek atomlu halde yani atomik halde bulunurlar.

▪ Elektron alıp vermedikleri için katman sayıları, bu nedenle de hacimleri değişmez.

▪ Helyumun değerlik kabuğunda 2 e bulunur ve tek katmanlıdır.

▪ Helyum dışındaki diğer soy gazların (Ne, Ar, Kr, Xe, Rn) değerlik kabuğunda 8 e bulunur ve en az iki katmanlıdır.

ÖRNEKLER :

12He

atomunun bir kabuğu ve bu kabukta 2e olup kararlıdır.

b) Kararsız Atomlar ve Özellikleri :

Soy gazların dışındaki atomların yani metallerin ve ametallerin değerlik kabuklarında

8 e veya bazen 2 e bulunmaz ve bu nedenle metaller ve ametaller atomlar kararsız atomlardır.

Kararsız atomlar;

▪ Kararlı hale geçebilmek için elektron alabilir, verebilir ya da elektronlarını ortaklaşa kullanabilirler. Bu nedenle de kimyasal bağ yaparlar,
kimyasal tepkimelere girerler, molekül ya da bileşik oluşturarak doğada tek atomlu halde değil atom grupları yani molekül halinde bulunurlar.

▪ Kararsız atomlar elektron aldıklarında veya verdiklerinde hacimleri de değişir.

ÖRNEKLER :

3Li

atomunun değerlik kabuğunda 1e olup kararsızdır.

c) Kararlı Yapıya Ulaşma :

Kararsız haldeki atomların kararlı hale geçebilmek yani soy gazlara benzemek yani değerlik kabuklarında 8 e veya bazen 2 e bulundurabilmek için
elektron almalarına, vermelerine ya da elektronlarını ortaklaşa kullanmalarına kararlı yapıya ulaşma denir.

Kararsız atomların He soy gazına benzemek yani birinci kabuğunda 2 e bulundurmak için elektron alma, verme ya da ortaklaşa kullanmalarına dublete ulaşma, bu kurala da dublet kuralı denir.

Kararsız atomların He dışındaki soy gazlara (Ne, Ar, Kr, Xe, Rn) benzemek yani

değerlik kabuklarında 8 e bulundurmak için elektron alma, verme ya da ortaklaşa kullanmalarına oktede ulaşma, bu kurala da oktet kuralı denir.

Kararsız haldeki atomların kararlı hale geçerken aldıkları, verdikleri ya da ortaklaşa

kullandıkları elektronlar sadece değerlik kabuklarındaki elektronlardır.

Kararlı haldeki atomların değerlik kabuklarında 8 e veya bazen 2 e vardır ve bu atomların enerjileri karasız atomlara göre daha azdır. Atomlar
daima daha düşük enerjili durumu tercih ederler ve bu nedenle soy gazlara benzemeye çalışırlar yani değerlik kabuklarında 8 e veya bazen 2 e bulundurmak isterler.

2.İyon Halindeki Atom ve Atom Grupları :

Kararsız haldeki nötr atomlar kararlı hale geçebilmek yani soygazlara benzemek yani değerlik kabuklarında 8 e veya bazen 2 e bulundurabilmek için elektron alır ya da verirler. Bu nedenle kararsız haldeki atomlar kararlı hale geçtiklerinde proton sayısı, elektron sayısına eşit olmaz.

Proton sayısı elektron sayısına eşit olan atomlara nötr atom denir.

Proton sayısı elektron sayısına eşit olmayan atom ya da atom gruplarına iyon ya da iyon halindeki atom denir.

Kararsız haldeki nötr atomların kararlı hale geçebilmek yani soy gazlara benzemek veya iyon haline geçebilmek için aldıkları, verdikleri veya ortaklaşa kullandıkları elektron sayısına değerlik ya da yük ya da iyon yükü denir. Değerlik b ile gösterilir ve elementin sembolünün sağ üst köşesine yazılır.

a) Nötr Atom :

Proton sayısı elektron sayısına yani (+) yük sayısı (–) sayısına eşit olan atoma nötr atom denir.

Kararlı haldeki soy gazlar ile kararsız haldeki metaller ve ametaller nötr halde bulunurlar.

b) Pozitif (+) Yüklü İyon :

Proton sayısı elektron sayısından yani (+) yük sayısı (–) sayısından fazla olan atoma (+) pozitif yüklü iyon ya da katyon denir.

Kararsız haldeki nötr atom dışarıya elektron verirse, elektron yani (–) yük sayısı, proton yani (+) yük sayısından az olur ve nötr atom (+) pozitif
yüklü iyon haline geçer.

Değerlik kabuğunda az sayıda (1, 2, 3) elektron bulunduran (metal) atomlar elektron vererek kararlı hale geçerler ve (+) yüklü iyon durumunda
bulunurlar.

Katyonlarda pozitif yük sayısı negatif yük sayısından ne kadar fazla ise fazla olan yük sayısı sembolün sağ üst köşesine yazılır.

c) Negatif (–) Yüklü İyon :

Proton sayısı elektron sayısından yani (+) yük sayısı (–) sayısından az olan atoma (–) negatif yüklü iyon ya da anyon denir.

Kararsız haldeki nötr atom dışarıdan elektron alırsa, elektron yani (–) yük sayısı, proton yani (+) yük sayısından fazla olur ve nötr atom (–) negatif
yüklü iyon haline geçer.

Değerlik kabuğunda çok sayıda (5, 6, 7) elektron bulunduran (ametal) atomlar elektron alarak kararlı hale geçerler ve (–) yüklü iyon durumunda
bulunurlar

Anyonlarda negatif yük sayısı pozitif yük sayısından ne kadar fazla ise fazla olan yük sayısı sembolün sağ üst köşesine yazılır.

d) İyon Halindeki Atom Grupları :

İyonlar her zaman tek atomlu olmayabilir. Birden fazla atomlu yapılar pozitif veya negatif yüke sahipse iyon olarak adlandırılırlar. Atom grupları
pozitif yüke sahipse katyon, negatif yüke sahipse anyon olarak adlandırılırlar.

2.Değerlik

yazılırken kullanılan (+) ve (–) ifadeleri hangi yükten kaç tane fazla olduğunu gösterir, elektron verme veya alma anlamında değildir.

3.Atomik

yapılı elementler atomlardan, moleküler yapılı elementler moleküllerden, moleküler yapılı olmayan bileşikler de iyon halindeki atomlardan
oluşurlar.

4.İyon

halindeki atomların elektron dağılımları elektron sayısına göre yapılır.

Nötr haldeki atom iyon haline geçerken;

▪ Elektron alabilirler.

▪ Elektron verebilirler.

▪ Elektron sayısı değişir.

▪ Katman sayısı değişiyorsa fiziksel özelliği değişir.

▪ Proton sayısı değişmez.

▪ Proton sayısı değişmediği için kimyasal özelliği değişmez.

▪ Nötron sayısı değişmez.

▪ Atom numarası değişmez.

▪ Kütle numarası değişmez.

▪ Çekirdek yükü değişmez.

İyon Halindeki Atomlarda Tanecik Sayıları Arasındaki İlişki :

X, herhangi bir elementin sembolü ise;

X Kütle Numarası →
A

Atom Numarası → Z

b ® Değerlik (Yük)

Nötron Sayısı → n

İyon Halindeki Atomlar İçin; Nötr Halindeki Atomlar İçin;

▪ Atom Numarası = Proton Sayısı

Z = p

▪ Atom Numarası = Proton Sayısı

Z = p

▪ Proton sayısı = Çekirdek Yükü

p = Ç.Y.

▪ Proton sayısı = Çekirdek Yükü

p = Ç.Y.

▪ Kütle No = Atom No + Nötron Sayısı

A = Z + n

▪ Kütle No = Atom No + Nötron Sayısı

A = Z + n

▪ Kütle No= Proton Say.+ Nötron Sayısı

A = p + n

▪ Kütle No= Proton Say.+ Nötron Sayısı

A = p + n

▪ Proton Sayısı ≠ Elektron Sayısı

p ≠ e

▪ Proton Sayısı = Elektron Sayısı

p = e

▪ Z = p = Ç.Y. ≠ e ▪ Z = p = Ç.Y. = e

▪ Değerlik=Proton Sayısı – Elektron Sayısı

b = p – e

NOT: 1.Elektron dağılımı sayesinde;

▪ Atomların değerlikleri bulunabilir.

▪ Atomların periyodik çizelgedeki yerleri bulunabilir.

▪ Atomların cinsi bulunabilir.

2.Soy gazlar ve atom numaraları ;

1.Periyot : He = 2

2.Periyot : Ne = 8

3.Periyot : Ar = 18

4.Periyot : Kr = 36

5.Periyot : Xe = 54

6.Periyot : Rn = 86

3.Kabuk farklı büyüklükteki bardaklara, sürahideki suda elektronlara benzetilebilir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s